Blog

TK contra Sejm: rozłam w system prawnym? Czy mamy polski Harris v Dönges?

Trybunał Konstytucyjny stwierdził (K 47/15) niezgodność z Konstytucją ostatniej nowelizacji Ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (‘Nowelizacja’). Obóz rządzący utrzymuje, że wyrok TK jest nieważny, w szczególności ze względu na naruszenie procedury (wprowadzonej przez tę samą nowelizację, którą TK uznał za niekonstytucyjną). Można się w związku z tym spodziewać, że TK będzie kontynuował orzekanie z ‘pogwałceniem’ niekonstytucyjnej Nowelizacji, co zmusi obóz rządzący do uznania przyszłego orzecznictwa TK za bezprawne. Jest prawdopodobne, że inne sądy uznają legalność działań TK, wbrew obozowi rządzącemu. Czy oznaczać będzie to ‘rozłam’ w systemie prawnym? W skrócie: nie.

Dla teoretyka prawa obecna sytuacja w Polsce stanowi fascynujący materiał do refleksji. Naturalnie, tego typu konflikt nie jest niczym nowym w historii prawa. Teoretycy i konstytucjonaliści, jak HLA Hart czy Hans Kelsen, rozważali od dawna podobne przypadki. Nie jest moim celem, by przedstawić tutaj debatę na temat rewolucji i ciągłości systemów prawnych w całej jej zawiłości. Ograniczę się do pokazania analogii K 47/15 z głośną południowa-afrykańską sprawą Harris v Dönges z 1952 r. oraz do zarysowania teoretycznego argumentu dlaczego w żadnym z tych przypadków nie miał (nie ma) miejsca rozłam w systemie prawnym.

Report: ‘Constitutional Change in New Zealand (and a Bill of Rights for Britain?)’

Originally published on the OxHRH Blog, 25 February 2016

On 17 February 2016, Oxford’s Programme for the Foundations of Law and Constitutional Government hosted a talk by Sir Geoffrey Palmer, former Prime Minister of New Zealand, Minister of Justice and President of the Law Commission. The talk and the subsequent discussion were devoted to the issue of the New Zealand Bill of Rights Act 1990 (‘NZBORA’) and Sir Geoffrey’s proposal for major constitutional change in New Zealand. In his comment, Professor Richard Ekins noted both the historical links between the NZBORA and the United Kingdom Human Rights Act 1998 (‘HRA’) and drew on the New Zealand experience to suggest a modest proposal for a reform of the HRA.

Limits of the Domestic Judicial Power to Disregard EU Law – Chester in Reverse

Originally published on the U.K. Const. L. Blog, February 24, 2016

Domestic courts in the United Kingdom have a power (and a duty) to disregard EU law when it exceeds the scope of incorporation by the European Communities Act 1972. It is for UK courts to determine whether any particular measure is within the scope of incorporation or not. The contrary view on this matter, taken by the Court of Justice of the European Union (from the perspective of EU law), does not affect this conclusion. This, in brief, is the argument I advance in a new paper. However, given the current Government’s designs – in my view not strictly necessary – to affirm that UK courts have such a power, even those who disagree with my starting point should be interested in the proper scope of the domestic judicial power to disregard EU law and whether the law as it is now already provides limitations on that power. I believe that it does. At least part of the answer has been suggested by Lord Mance in Chester (in a somewhat different context) and this is an analogy that I will explore.

O wstrzemięźliwości Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o wyborze sędziów TK

Jak się dziś dowiedzieliśmy, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie z wniosku grupy posłów PO o zbadanie konstytucyjności dziesięciu uchwał Sejmu: pięciu (z 25 listopada 2015 r.) deklarujących nieważność wyboru sędziów TK przez Sejm poprzedniej kadencji oraz pięciu (z 2 grudnia 2015 r.) o wyborze nowych sędziów TK. Postanowienie TK (U 8/15), którego lekturę polecam, jest przekonywające. Zgłoszone głosy odrębne (w tym głos Prezesa TK, sędziego Andrzeja Rzeplińskiego), mówiąc oględnie, przekonywające nie są. Muszę przyznać, że jestem pozytywnie zaskoczony zarówno treścią Postanowienia, jak i samym faktem, że siedmiu sędziów TK wykazało się godną podziwu wstrzemięźliwością. Wstrzemięźliwością, która swoiście przystoi urzędowi sędziego. Wstrzemięźliwością, która uzasadnienie znajduje w tym, że władza sądów ma prawne granice oraz że brak ustrojowej nadrzędności Sejmu nie pociąga za sobą nadrzędności sądów.

How many members does the Polish Constitutional Court have?

Originally published on Völkerrechtsblog, 8 January 2016

The Polish Constitutional Court (the ‘Court’) will soon consider the constitutionality of a new statute that regulates the Court’s procedure (case K 47/15). The statute in question, amending the Act on the Constitutional Court, introduced inter alia a novel decision-making procedure and has been criticised as infringing the Court’s constitutionally guaranteed independence. One highly problematic aspect of the new statute is that it aims to disable the Court from using the old procedure to assess the constitutionality of the new procedure. The Court has already opted to proceed notwithstanding the new rules, acting directly on the basis of the Polish Constitution, thus implicitly confirming that it does not view itself bound by the new statutory procedure (or, for that matter, by the old procedure). It will not be possible here to do justice to all the complex issues involved (a longer overview is available here). Hence I will focus on the crucial issues concerning the required quorum and of the number of the Court’s members.

The Legal Duty of UK Officials to Comply with International Law: a Response to Dapo Akande and Eirik Bjorge

Originally published on the Judicial Power Project website, 16 December 2015

In a thought-provoking post on the UK Constitutional Law Association Blog, Dapo Akande and Eirik Bjorge take issue with the defence offered by Richard Ekins and Guglielmo Verdirame of the recent change in the wording of the Ministerial Code. The change in question consisted in a removal of a reference to complying with ‘international law and treaty obligations’ in the description of the scope of the overarching duties of Ministers. In this short response I address only one of the points made by Akande and Bjorge, arguing that they misstate the domestic legal duty of UK officials, under UK law, to comply with international law.

Czy w 2015 r. skutecznie wybrano choć jednego sędziego Trybunału?

Jeśli komuś wydaje się, że sprawy wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego i niekonstytucyjności dwóch ostatnich nowelizacji Ustawy o TK są ściśle powiązane, to jest on w błędzie. A przynajmniej tak zdaje się uważać obecny obóz rządzący. Cała sprawa z prawnego punktu widzenia jest arcyciekawa. Gdyby przyjąć stanowisko prezentowane m.in. przez Ministra Ziobrę, to trzeba uznać, że Sejm w 2015 r. nie wybrał ani jednego sędziego TK, ani w październiku, ani w grudniu.

‘Rule of law’ i zwierzchnia władza Parlamentu

W trwającej właśnie debacie na temat właściwości działań Sejmu w stosunku do Trybunału Konstytucyjnego przewija się argument, że „zwierzchnia władza Sejmu” i koncepcja „że ‘wola narodu’ jest uosabiana zawsze przez aktualną większość parlamentarną” (M. Safjan) są niezgodne, między innymi, z brytyjską ideą ‘rule of law’. Ten argument jest znacznie przerysowany: w Wielkiej Brytanii suwerenność Parlamentu jest najwyższą zasadą konstytucyjną. Gdyby londyński Parlament zrobił to co zrobił Sejm, żaden sąd nie mógłby tego kwestionować.

Nie jest moim celem obrona działań ani obecnego, ani poprzedniego Sejmu. Chcę jedynie wyjaśnić fundamentalną różnicę między brytyjską zasadą ‘rule of law’ a tym jak jest ona przedstawiana w polskiej debacie publicznej.

Judicial Power, the EU and the UK

Originally published on the Judicial Power Project website, 26 November 2015

The debate over removing the explicit reference to an overarching duty to comply with international law from the Ministerial Code is of direct relevance to the question of the relationship between domestic law and EU law. The EU’s supreme court, the Court of Justice in Luxembourg (‘CJEU’), has a somewhat imperialistic vision of its own power and of the relationship between EU law and national law. According to this vision, the CJEU is the sole arbiter of the limits of its own authority, as well as of the limits of the EU’s competences. However, the UK Supreme Court has recently suggested in HS2 and in Pham that this vision is at odds with UK law. From the perspective of UK law, it is UK law that has the final say on the nature and scope of both the legal effect of EU law and of the CJEU’s jurisprudence.

The US Same-Sex Marriage Decision: Unconstitutional Constitutional Change?

Originally published on the Int’l J. Const. L. Blog, July 8, 2015

Much will be written about Obergefell v Hodges, the momentous decision of the US Supreme Court endorsing a constitutional right to same-sex marriage, but in this short blog post I will limit myself to one aspect of the judgment: does it constitute unconstitutional constitutional change?

It may seem a strange question to ask about a judgment of a supreme court with a recognized broad power of judicial review and yet my prediction is that at least some critics of Obergefell will portray it as just that – unconstitutional change in American constitutional law (some already have – if not in these exact words – e.g., Ryan Anderson and David Upham on SCOTUSblog). Reading the dissent penned by Chief Justice John Roberts, one can hardly escape an impression that this is what Chief Justice accuses the Court’s majority of (see, e.g., his dissent at 2-3). I do not think that as a matter of positive law this particular charge ultimately succeeds, but this is not a claim I shall hazard to defend fully in such a short text.